خلاصه مطالب در زمینه کرایوتراپی یا کرایوسرجری:
» روش کار کرایوسرجری (کرایوتراپی یا سرمادرمانی) چگونه است؟
» کرایوتراپی (کرایوسرجری) در چه مواردی کاربرد دارد؟
» نحوه درمان تومور با کرایوتراپی
» موارد کاربرد کرایوسرجری در درمان بیماری های پوستی
» کرایوسرجری (سرما درمانی) روشی برای درمان سرطان
» فواید کرایوتراپی
» عوارض کرایوتراپی
» مراقبت‏ های قبل از کرایوتراپی
» مراقبت ‏های بعد از کرایوتراپی
» مکانیسم اثر کرایوسرجری
» موارد منع کرایوتراپی

کرایوتراپی یا کرایوسرجری (سرمادرمانی)» روش کار کرایوسرجری (کرایوتراپی یا سرمادرمانی) چگونه است؟

کرایوتراپی یا سرمادرمانی با استفاده از سرمای شدید تولید شده از گاز نیتروژن مایع، گاز آرگون و یا دی ‏اکسیدکربن انجام می‏ شود. این روش درمانی غیر جراحی برای برداشتن دستگاه کرایو که دارای مخزنی دو جداره و عایق شده است و حاوی ازت مایع یا نیتروژن مایع (Liquid Nitrogen Cryo) می باشد. هنگامی که نیتروژن مایع به درجه 320- تا 346- فارنهایت برسد هرچیزی که در نزدیکی آن قرار بگیرد منجمد می‏ شود. در نتیجه حتما باید برای بافت ‏های مخرب استفاده شود تا از بین بروند. برای تومورهای خارجی، نیتروژن مایع به طور مستقیم به سلول‏ های سرطانی اسپری می شود

ضایعه پوستی اسپری شده، به مدت چندروز به صورت تاول سفید یا قرمز و کبود رنگ مشاهده شده و بعد از پوسته پوسته شدن ضایعه  مذکور از بدن جدا خواهدشد. در طی این روند بدن با تولید سلول های جدید بافت جدید را جایگزین ضایعه ی فریز شده خواهد کرد. در نتیجه اثری از ضایعه ی مذکور باقی نخواهد ماند، جز در برخی موارد که ممکن است محل درمان به صورت لکه ی سفید کم رنگ یا اسکار باقی بماند.

توجه: در برخی از موارد، کرایوتراپی یک ضایعه باید چند نوبت انجام شود تا نتیجه‌ مطلوب حاصل شود.

» کرایوتراپی (کرایوسرجری) در چه مواردی کاربرد دارد؟

کرایوتراپی یا کرایوسرجری با ازت مایع، یکی از روش‌های رایج برای درمان ضایعات پوستی خال،زگیل (تناسلی و غیرتناسلی) زوائد و لک های پوستی، هموروئید، بیماری های دهان و تومورهای استخوانی است . این روش بر مبنای تخریب سلول‌های هدف با سرد کردن ناگهانی آن‌ها پایه ریزی شده است و برای طیف وسیعی از بیماری ها کاربرد دارد.

» نحوه درمان تومور با کرایوتراپی

کرایوتراپی برای درمان تومور و ضایعات اضافی روی سطح پوست به کار می ‏رود.از کرایوسرجری برای درمان تومورهای داخلی مانند تومورهای استخوانی نیز استفاده می‏ شود. در این حالت نیتروژن مایع یا گاز آرگون از طریق یک محفظه تو خالی (پروب کرایو) که در نزدیکی تومور قرار می‏ گیرد به جریان درمی ‏آید. پزشک از طریق سونوگرافی یا MRI پروب کرایو را هدایت می ‏کند و بر میزان انجماد سلول‏ ها نظارت دارد. بنابراین آسیبی به بافت ‏های سالم اطراف نمی‏ رسد. پس از جراحی بافت یخ زده ذوب می‏ شود و از طریق بدن آن را جذب یا حل می‏ کند.

کرایوتراپی یا کرایوسرجری (سرمادرمانی)» موارد کاربرد کرایوسرجری در درمان بیماری های پوستی:

1- تغییر رنگ پوست (پیگمانتاسیون ها): مانند لک‌های ناشی از آفتاب و لنتیگو.
2- سالک
3- برخی ضایعات پیش بدخیمی: مانند کراتوز آکتینیک.
4- ضایعات عروقی مانند: انواع همانژیوم‌ها از جمله سارکوم کاپوزی..
5- برخی ضایعات ویروسی مثل زگیل و مولوسکوم کنتاژیوزوم.
6- کیست‌ها و ضایعات توموری خوش خیم مانند: میلیا، زائده‌های گوشتی (skin tag) و کراتوز سباسه.
7- اسکارهای هیپرتروفیک و کلوئیدها.
8- از طریق کرایو می‏ توان برای کاهش لک‏ های پوستی و کمرنگ کردن تاتو نیز استفاده کرد.

» کرایوسرجری (سرما درمانی) روشی برای درمان سرطان

کرایوسرجری برای چندین سرطان مختلف کاربرد دارد. علاوه بر سرطان کبد و پروستات برای سرطان پوست در مراحل اولیه نیز تاثیرگذار است. محققان سرمادرمانی را برای بهبود بسیاری از سرطان‏های دیگر مانند سرطان سینه، روده بزرگ و کلیه ارزشمند و موثر می ‏دانند. همچنین در صدد ترکیب این روش درمانی با دیگر تکنیک‏ های دیگر مانند هورمون درمانی، شیمی درمانی و پرتودرمانی هستند.

› قابل ذکر است که برای درمان سرطان پروستات تنها زمانی از کرایو استفاده می‏ شود که سرطان از غدد پروستات بیرون نرفته باشد. در صورت گسترده شدن آن استفاده از کرایو توصیه نمی ‏شود.

» فواید کرایوتراپی

› از فواید کرایوتراپی قابل تکرار بودن آن است. برای افرادی که به علت‏ های پزشکی نمی ‏توانند پرتودرمانی کنند از جلسات متعدد کرایوسرجری استفاده می‏ شود تا وقتی که سلول‏های غیرطبیعی از بین بروند. نسبت به روش‏ های دیگر کمتر تهاجمی و هزینه جلسات آن مقرون به صرفه است. زمان بهبودی و ریکاوری آن کوتاه‏تر می ‏باشد. گاهی می ‏توان تنها با بی‏ حسی موضعی سرمادرمانی را انجام داد.

› پزشکان متخصص زنان بیشتر از روش کرایوتراپی (فریز) استفاده می‏ کنند.

کرایوتراپی یا کرایوسرجری (سرمادرمانی)» عوارض کرایوتراپی

› مانند دیگر روش های درمانی کرایوتراپی هم عوارض جانبی دارد. هرچند عوارض آن نسبت به دیگر روش‏ها کمتر و ملایم‏تر است اما با توجه به ناحیه انجام آن متفاوت است.

› کرایوسرجری برای بانوان مشکل ناباروری و تخمک ‏گذاری ایجاد نمی‏ کند اما ممکن است باعث گرفتگی رحم، درد و خون‏ریزی شود.
.
› در مورد سرطان پوست ممکن است بعد از جلسه درمانی پوست ملتهب و متورم شود و گاهی رنگدانه پوست و موهای ناحیه درمان از بین می ‏روند. این عوارض موقتی هستند و بهبود می‏ یابند.

» مراقبت‏ های قبل از کرایوتراپی

  • 12 ساعت قبل از کرایوتراپی ناشتا باشید.
  • اگر در حال مصرف دارویی خاص هستید به پزشک خود اطلاع دهید.

» مراقبت ‏های بعد از کرایوتراپی

  • به طور مرتب پانسمان را تعویض کنید تا از عفونت جلوگیری شود.
  • در صورت انجام کرایو داخلی ممکن است دو سه روز در بیمارستان بستری شوید.

» مکانیسم اثر کرایوسرجری

 مکانیسم کرایوتراپی را در ۳ فاز می توان تشریح کرد:

 فاز اول، فاز انتقال حرارت:

• رایج‌ترین ماده مورد استفاده در کرایو، نیتروژن مایع است که باید به صورت اسپری ویا پروب روی ضایعه استفاده شود تا نقطه جوشی معادل ۱۹۶- درجه سانتی گراد ایجاد کند و با استفاده از آن بر روی ضایعه یک فاز انتقال حرارت سریع از پوست به مایع فریز کننده اتفاق افتاده و مقدمات تخریب سلولی در محل ضایعه فراهم می شود.

 فاز دوم، فاز تخریب سلولی:

 فریز ضایعه به سبب شرایط هیپراسموتیک داخل سلولی، تخریب ناگهانی و سریع سلولی را به دنبال دارد. مطالعات نشان داده است که پس از یک تخریب سریع ، توانایی تولید کلاژن فیبروبلاست‌ها به حداقل می رسد و این، موجبات درمان ضایعاتی نظیر کلوئیدها را به بهترین وجه فراهم می کند.

فاز سوم، فاز التهابی:

• این التهاب با ادامه قرمزی و گاهی تاول همراه است و پاسخ طبیعی به فرآیند مرگ سلولی می باشد.

• توضیح: لازم به ذکر است که برودت ۱۹۶- درجه فقط در صورت استفاده ازت مایع و استمرار اسپری آن بر روی ضایعه ایجاد می شود و در صورتی که ازت مایع را با سواپ روی ضایعه بزنیم فقط برودتی معادل ۲۰- درجه منتقل می شودو در بسیاری از موارد باعث عدم موفقیت در درمان یا در مان ناقص می شود.

» موارد منع کرایوتراپی

› عدم تحمل سرما، سابقه‌ی کهیر سرما، کرایوگلوبینمی (نوعی ناهنجاری خونی)، سابقه‌ی سندرم رینود، هر بیماری که در آن سطح بالای کرایوگلوبولین وجود دارد (مثل کولیت اولسروز فعال، بیماری کلاژن واسکولار شدید و فعال).

› حساسیت شناخته شده یا واکنش های ناخواسته مهم نسبت به کرایوتراپی، بیمارانی که احتمال هیپوپیگمانتاسیون را قبول نمی‌کنند، برخی بدخیمی ها (ملانوم و کارسینوم سلول‌های سنگفرشی)، ضایعاتی که در مناطق با خونرسانی ضعیف واقع شده‌اند، و ضایعاتی که نیاز به بیوپسی برای تشخیص دارند.

استفاده از کرایو در درمان خال‌های ملانوسیتیک که ضایعات پیش سرطانی محسوب می شوند، ممنوع است زیرا تغییرات داخل سلولی حاصله، تمایل به بدخیمی این ضایعات را تسریع و تسهیل می نماید.

, , , ,
Share:

ارسال یک نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *